Przejdź do treści

Abraham targujący się z Bogiem. Co mówi nam o modlitwie za innych

Dlaczego Abraham odważył się przehandlować los Sodomy z samym Bogiem? Historia, która pokazuje, że wstawiennictwo to coś więcej niż grzeczna prośba.

R
Rafał
5 min czytania
0
Zdjęcie: Abraham targujący się z Bogiem. Co mówi nam o modlitwie za innych

Scena, która zatrzymuje oddech

Jest taki fragment Księgi Rodzaju, który czyta się z rosnącym napięciem, jakby to był dialog z dramatu, a nie tekst sprzed tysięcy lat. Bóg postanowił zniszczyć Sodomę i Gomorę. Abraham, który właśnie się dowiedział o tym zamiarze, nie odchodzi, nie milczy, nie przyjmuje wyroku jako czegoś, co go nie dotyczy. Staje naprzeciw Boga i zaczyna się targować.

"Czy zamierzasz zgładzić sprawiedliwego wraz z bezbożnym? Może w tym mieście jest pięćdziesięciu sprawiedliwych... Czy Sędzia całej ziemi nie postąpiłby sprawiedliwie?" (Rdz 18, 23-25)

I tak zaczyna się jeden z najbardziej zdumiewających dialogów w całym Piśmie Świętym. Pięćdziesięciu, czterdziesięciu pięciu, czterdziestu, trzydziestu, dwudziestu, w końcu dziesięciu. Abraham schodzi coraz niżej, a Bóg za każdym razem ustępuje. Nie dlatego, że Abraham Go przekonał jakimś sprytnym argumentem, którego Bóg sam by nie znał. Dzieje się tu coś innego, coś, co warto zatrzymać na dłużej, bo dotyka samego sensu modlitwy za drugiego człowieka.

Dlaczego Abraham w ogóle się odzywa

Abraham nie miał w Sodomie nic do stracenia poza jednym - mieszkał tam jego bratanek Lot z rodziną. Mógłby się modlić tylko o niego, wymienić jedno imię i na tym poprzestać. Zamiast tego prosi o całe miasto, o ludzi, których nigdy nie poznał, których grzechy - jak czytamy wcześniej - "wołały o pomstę do nieba". To nie jest modlitwa wygodna. To jest wstawianie się za tymi, którzy być może nawet nie zasługują na obronę, przynajmniej w ludzkiej rachubie zasług.

I tu pojawia się coś, co często umyka w pobieżnej lekturze: Abraham nie prosi, żeby Bóg przymknął oko na zło. Pyta o sprawiedliwość inaczej rozumianą - czy niewinni muszą ginąć razem z winnymi. To pytanie, które stawiają sobie ludzie do dziś, kiedy patrzą na cierpienie, które dotyka niewinnych obok winnych. Abraham nie neguje grzechu Sodomy. On pyta, czy miłosierdzie może być silniejsze niż automatyzm kary.

Modlitwa, która nie zmienia Boga, lecz coś odsłania

Łatwo odczytać tę scenę tak, jakby Abraham musiał "wyprosić" u Boga litość, jakby Bóg bez tej rozmowy postąpiłby inaczej, surowiej. Ale uważna lektura pokazuje coś przeciwnego. Bóg sam, zanim jeszcze Abraham się odezwał, mówi do siebie: "Czyż miałbym zataić przed Abrahamem to, co zamierzam uczynić?" (Rdz 18, 17). Bóg chce, żeby Abraham wiedział, chce, żeby się odezwał. Zaprasza go do rozmowy, zanim ten w ogóle otworzy usta.

To zupełnie odmienia sens całej sceny. Modlitwa wstawiennicza nie jest próbą przekonania niechętnego Boga, żeby zmienił zdanie wbrew swojej naturze. Jest raczej uczestnictwem człowieka w czymś, co Bóg i tak już nosi w sobie - w pragnieniu ocalenia, a nie zniszczenia. Abraham, pytając, nie zmienia Boga. Odsłania coś, co było tam od początku, i jednocześnie sam uczy się, kim jest Bóg, z którym rozmawia.

Mojżesz i podobny wzór

Ten sam schemat powtarza się później u Mojżesza, kiedy Izrael odlewa złotego cielca na pustyni, a Bóg mówi do niego: "Zostaw Mnie samego, aby rozpalił się gniew mój... a ciebie uczynię wielkim narodem" (Wj 32, 10). To propozycja korzystna osobiście dla Mojżesza - mógłby stać się ojcem nowego, lepszego ludu, odciąć się od tych, którzy go zawiedli. Zamiast tego Mojżesz staje w obronie ludzi, którzy chwilę wcześniej odwrócili się od Boga i od niego samego.

W obu przypadkach - Abrahama i Mojżesza - widać tę samą logikę: człowiek wiary nie traktuje relacji z Bogiem jako prywatnego przywileju, który trzeba chronić przed innymi. Traktuje ją jako coś, co zobowiązuje do mówienia w imieniu tych, którzy sami nie potrafią lub nie mogą się odezwać.

Co to mówi o naszej wierze dzisiaj

Można by pomyśleć, że modlitwa to sprawa osobista - ja i Bóg, moje potrzeby, moje zmagania. Biblia uparcie pokazuje coś innego. Wiara, która zamyka się na drugiego człowieka, która nie prosi za nikogo poza sobą, jest wiarą niepełną, bo nie doszła jeszcze do tego, do czego doszedł Abraham stojący na drodze do Sodomy.

Wstawiennictwo zakłada coś trudnego: że jestem gotów zaangażować się emocjonalnie w los kogoś, kto może mnie zawiódł, może mieszka "w swojej Sodomie", w sytuacji, której nie rozumiem albo nie pochwalam. Abraham nie usprawiedliwia grzechu miasta. On po prostu nie chce, żeby ten grzech był ostatnim słowem.

I jest w tym jeszcze jedna rzecz, łatwa do przeoczenia. Abraham przestaje się targować na liczbie dziesięciu - nie dlatego, że mu zabrakło odwagi, ale dlatego, że sam dialog się kończy. Nie wiemy, czy poszedłby dalej, do pięciu, do jednego. Pismo nie rozstrzyga, gdzie leży granica wstawiennictwa. Może dlatego, że takiej granicy po prostu nie ma - jest tylko granica naszej odwagi, żeby prosić dalej.

Modlitwa, która kosztuje

Warto zapytać siebie, czy w moim życiu modlitwy jest miejsce na kogoś, kto nie jest mi szczególnie bliski, kto może nawet zawinił, a mimo to niesię go przed Bogiem, tak jak Abraham niósł nieznanych mieszkańców Sodomy. To nie jest gest łatwy. Wymaga rezygnacji z wygodnej pozycji obserwatora, który ocenia z boku, kto zasłużył na dobro, a kto na karę.

Biblia, pokazując Abrahama i Mojżesza w tej roli, nie daje gotowej recepty na to, jak się modlić za innych. Pokazuje za to coś ważniejszego - że taka modlitwa jest możliwa, że Bóg jej słucha, i że właśnie w niej człowiek wiary najpełniej staje się tym, kim został stworzony: kimś, kto nie żyje tylko dla siebie.

Udostępnij:

Komentarze (0)

Bądź pierwszą osobą, która skomentuje ten artykuł.

Dodaj komentarz

Komentarze są moderowane. Prosimy o kulturalną i budującą dyskusję.

Podobne artykuły