Radość jako owoc Ducha, nie nastrój, lecz dar
Chrześcijańska radość to nie przymus uśmiechania się ani dobry humor z natury. Święty Paweł pisał o niej z więzienia. Czym jest radość,…
Depresja to choroba, a nie brak wiary ani kara za grzechy. Chorują na nią także ludzie głęboko wierzący, a w Biblii i historii Kościoła nie brakuje świadectw duchowej ciemności. Jak wiara i leczenie mogą iść w parze?
Jeśli czytasz ten tekst, bo sam przeżywasz bardzo trudny czas i masz myśli, że nie chcesz żyć — zatrzymaj się na chwilę. Nie jesteś sam i nie musisz radzić sobie z tym w pojedynkę. Zadzwoń pod bezpłatny numer Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym 800 70 2222 (czynny całą dobę) albo pod Telefon Zaufania dla Dorosłych 116 123. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia dzwoń pod 112. Porozmawiaj też z kimś bliskim. Szukanie pomocy to akt odwagi, nie słabości.
To pytanie zadaje sobie wielu wierzących, a jeszcze więcej nosi w sobie ukrytą obawę: skoro mam depresję, to może moja wiara jest za słaba? Może za mało się modlę? Może Bóg mnie karze? Niestety czasem takie myśli wzmacniają nawet dobrzy ludzie w Kościele, mówiąc: „Módl się więcej, a przejdzie” albo „Chrześcijanin powinien być radosny”.
Odpowiedź jest jednoznaczna: tak, chrześcijanin może chorować na depresję, tak samo jak może chorować na grypę, cukrzycę czy nowotwór. Depresja jest chorobą, w której biorą udział zarówno czynniki biologiczne, jak i psychologiczne oraz życiowe. Nie jest oznaką słabej wiary ani karą za grzechy. Chorują na nią ludzie głęboko wierzący, kapłani, zakonnice, a nawet święci.
Biblia nie udaje, że ludzie wiary zawsze są pogodni. Pełno w niej opisów stanów, które dziś moglibyśmy rozpoznać jako głęboki smutek, rozpacz czy wyczerpanie.
Eliasz po wielkim duchowym zwycięstwie poszedł na pustynię, usiadł pod jałowcem i prosił: „Wystarczy już, Panie! Zabierz moje życie” (1 Krl 19,4). Bóg nie skarcił go za brak wiary. Posłał anioła z jedzeniem i pozwolił mu spać.
Hiob przeklinał dzień swoich narodzin. Jeremiasz pisał: „Przeklęty dzień, w którym się urodziłem” (Jr 20,14). Psalm 88 kończy się bez żadnego promyka nadziei — słowami o ciemności.
Sam Jezus w Ogrójcu mówił: „Smutna jest moja dusza aż do śmierci” (Mt 26,38). Syn Boży znał smutek tak głęboki, że trudno go było unieść.
Te teksty są w Biblii, żeby nikt, kto przeżywa ciemność, nie czuł się z niej wykluczony. Ciemność nie oznacza, że Bóg odszedł.
Historia Kościoła zna wielu świętych, którzy przeszli przez długie okresy wewnętrznej ciemności. Święty Jan od Krzyża opisał „ciemną noc duszy”. Święta Teresa z Lisieux w ostatnich miesiącach życia przeżywała ciężkie pokusy przeciw wierze.
Po śmierci świętej Matki Teresy z Kalkuty opublikowano jej listy, z których wynika, że przez wiele lat odczuwała ogromną duchową pustkę i nieobecność Boga. A mimo to każdego dnia służyła najuboższym. Jej doświadczenie pokazuje, że wiara nie jest uczuciem. Można nie czuć Boga, a jednocześnie być Mu wiernym.
Warto zaznaczyć, że duchowa „noc ciemna” i kliniczna depresja to nie to samo, choć mogą być do siebie podobne i czasem współistnieć. Właśnie dlatego tak ważne jest, żeby nie diagnozować się samemu, tylko szukać pomocy u specjalistów.
Niektórzy wierzący boją się, że pójście do psychiatry lub psychoterapeuty jest oznaką braku zaufania do Boga. To nieporozumienie. Nikt nie uważa, że chory na zapalenie płuc powinien tylko się modlić, zamiast brać antybiotyk. Z depresją jest tak samo.
Kościół od wieków uczy, że Bóg działa przez ludzi, przez naukę i przez medycynę. W Księdze Syracydesa czytamy: „Czcij lekarza czcią należną (...), albowiem i jego stworzył Pan” (Syr 38,1). Leki przeciwdepresyjne, psychoterapia, a czasem pobyt w szpitalu — to wszystko są narzędzia, przez które Bóg może przywracać zdrowie.
Najlepiej, gdy leczenie i życie duchowe idą w parze. Modlitwa nie zastępuje terapii, a terapia nie zastępuje modlitwy. Mogą się wzajemnie wspierać.
Depresja często odbiera siłę do wszystkiego, także do modlitwy. Dawne modlitwy wydają się puste, Bóg wydaje się daleko. To nie jest twoja wina.
Nie zmuszaj się do długich modlitw. Wystarczy jedno słowo: „Jezu”. Jedno westchnienie. Święty Paweł pisze, że gdy nie umiemy się modlić, Duch Święty modli się w nas „w błaganiach, których nie można wyrazić słowami” (Rz 8,26).
Pozwól innym się za siebie modlić. Kiedy sam nie masz siły, wspólnota może nieść cię modlitwą. Poproś kogoś zaufanego, żeby pamiętał o tobie.
Psalmy skargi. Psalmy 13, 42, 88 są modlitwami ludzi w ciemności. Możesz po prostu je przeczytać — albo poprosić kogoś, żeby ci je przeczytał.
Bądź łagodny dla siebie. Bóg nie oczekuje od ciebie teraz więcej, niż możesz dać.
Jeśli ktoś bliski choruje na depresję, najważniejsza jest obecność, a nie dobre rady. Zamiast mówić „weź się w garść” albo „módl się więcej”, lepiej powiedzieć: „Jestem przy tobie”, „Nie musisz udawać”, „Pomogę ci znaleźć lekarza”. Przyjaciele Hioba zrobili najwięcej dobrego wtedy, gdy przez siedem dni siedzieli z nim w milczeniu. Zaczęli szkodzić dopiero wtedy, gdy zaczęli tłumaczyć mu jego cierpienie.
Jeśli ktoś mówi o śmierci albo o tym, że nie chce żyć, zawsze traktuj to poważnie. Nie zostawiaj go samego i pomóż mu skontaktować się z pomocą.
Depresja jest chorobą, z której wielu ludzi wychodzi. Leczenie wymaga czasu, cierpliwości i często kilku prób, ale nadzieja jest prawdziwa. Wielu wierzących, którzy przeszli przez depresję, mówi później, że ich wiara stała się głębsza, pokorniejsza i bardziej współczująca wobec innych.
Jeśli jesteś teraz w ciemności, pamiętaj: twoja choroba nie mówi nic złego o twojej wierze ani o twojej wartości. Bóg nie odszedł. Jest z tobą w tej ciemności — i jest także w ludziach, którzy mogą ci pomóc. Pozwól im to zrobić.
Bądź pierwszą osobą, która skomentuje ten artykuł.
Chrześcijańska radość to nie przymus uśmiechania się ani dobry humor z natury. Święty Paweł pisał o niej z więzienia. Czym jest radość,…
Po co żyję? To pytanie wraca w kryzysach, po stracie, w środku życia i u jego schyłku. Biblia nie daje na nie sloganu, ale opowiada…
Wezwanie „nie bój się” pojawia się w Biblii wiele razy — do pasterzy, proroków, uczniów i Maryi. Biblia nie udaje jednak, że lęk nie…