Przejdź do treści

Hagar na pustyni. Bóg, który widzi tych, o których zapomnieli inni

Historia niewolnicy porzuconej na pustyni i imię, jakie nadała Bogu: Ten, który widzi. O byciu zauważonym, gdy czujesz się bezwartościowy.

R
Rafał
5 min czytania
0
Zdjęcie: Hagar na pustyni. Bóg, który widzi tych, o których zapomnieli inni

Kobieta, którą łatwo pominąć

Gdybyśmy czytali Księgę Rodzaju pobieżnie, Hagar mogłaby przemknąć niezauważona - egipska niewolnica Sary, postać drugoplanowa w historii Abrahama. A jednak to właśnie jej, nie patriarsze, nie jego żonie, Pismo przypisuje coś niezwykłego: to ona jako pierwsza w całej Biblii nadaje Bogu imię. Nie prorok, nie kapłan. Służąca, która uciekła na pustynię, bo dłużej nie mogła znieść upokorzenia.

"Nazwała więc Pana, który mówił do niej, imieniem 'Tyś Bóg widzący mnie', mówiła bowiem: 'Wszak tu widziałam Tego, który mnie widzi'" (Rdz 16,13)

Warto przyjrzeć się tej scenie dokładnie, bo mówi coś bardzo konkretnego o tym, jak Bóg traktuje ludzi, których inni przestali dostrzegać.

Jak do tego doszło

Sara, niemogąca mieć dzieci, zgodnie z ówczesnym zwyczajem oddała swoją niewolnicę Abrahamowi, by ten mógł mieć przez nią potomka. Hagar zaszła w ciążę - i wtedy, jak czytamy, "zaczęła poniewierać swoją panią" (Rdz 16,4). Sara, zraniona i zazdrosna, zaczęła tak dotkliwie upokarzać Hagar, że ta w końcu uciekła na pustynię. Samotna, brzemienna, bez planu, bez zapasów, bez nikogo, kto by się o nią upomniał.

To nie jest historia o świętych i grzesznikach po jednej stronie. To historia o dwóch skrzywdzonych kobietach, uwikłanych w system, którego żadna z nich nie wymyśliła, a który obie zmuszał do rozpaczliwych decyzji. Sara cierpiała z powodu bezdzietności w kulturze, która czyniła z niej jej całą wartość. Hagar cierpiała, bo była narzędziem w cudzym planie, a potem - gdy przestała być wygodna - ofiarą cudzej złości.

Na pustyni, przy źródle wody, dogania ją anioł Pański. Nie każe jej od razu wracać triumfalnie z obietnicą lepszego życia. Mówi coś trudniejszego: żeby wróciła i poddała się pani swojej. A jednocześnie daje jej obietnicę o synu, który będzie miał potomstwo "tak liczne, że nie będzie go można policzyć" (Rdz 16,10). To nie jest łatwe pocieszenie. To realne spotkanie z Bogiem w sytuacji, która nie ma prostego rozwiązania.

Imię, które wymyśliła uciekinierka

Najbardziej poruszające w tej historii nie jest samo spotkanie, ale to, co Hagar z niego wynosi. Nie mówi: "Bóg, który mnie uratował" ani "Bóg, który mnie wysłuchał". Mówi: "Bóg, który mnie widzi".

To rozróżnienie ma znaczenie. Hagar nie była osobą ważną w oczach świata. Niewolnica, cudzoziemka, kobieta, dodatkowo brzemienna i uciekająca - w ówczesnej hierarchii społecznej trudno o kogoś bardziej niewidzialnego. A jednak na pustkowiu, z dala od wszystkich, którzy mogliby ją zauważyć, doświadcza czegoś, co przekracza jej sytuację społeczną: zostaje dostrzeżona przez Boga samego.

To doświadczenie bywa bliskie wielu ludziom, którzy czują się niewidzialni we własnym życiu - w pracy, gdzie ich wysiłek nikogo nie obchodzi, w rodzinie, gdzie ich potrzeby są na ostatnim miejscu, w chorobie, gdy świat toczy się dalej, a oni zostają z boku. Historia Hagar nie obiecuje, że te okoliczności natychmiast się zmienią. Obiecuje coś innego: że nawet gdy nikt inny nie patrzy, Bóg patrzy.

Powrót, którego nie rozumiemy

Trudno dziś czytać polecenie anioła, by Hagar wróciła do poniżającej sytuacji, bez pewnego dyskomfortu. Nie mamy tu łatwej odpowiedzi, dlaczego Bóg nie wyprowadził jej od razu ku wolności, jak zrobi to później z całym narodem wyprowadzonym z Egiptu. Pismo nie ułatwia nam tej sceny.

Można jednak zauważyć coś ważnego: Bóg nie zostawia Hagar samej z tym poleceniem. Daje jej obietnicę przyszłości, nadaje sens jej synowi, zanim ten się jeszcze urodził - jego imię, Izmael, znaczy "Bóg słyszy". Cierpienie Hagar nie zostaje unieważnione ani wyjaśnione, ale zostaje włączone w coś większego niż ona sama. Bóg nie obiecuje jej łatwego życia. Obiecuje swoją obecność w tym życiu, jakie ma przed sobą.

To doświadczenie powtarza się później w jej historii - w Rdz 21, gdy Hagar z synem zostaje wygnana przez Abrahama na żądanie Sary i znowu znajduje się na pustyni, tym razem bliska śmierci z pragnienia. I znowu Bóg ją widzi - otwiera jej oczy, by dostrzegła studnię, której wcześniej nie zauważała. Ten sam Bóg, które widział ją za pierwszym razem, widzi ją i teraz.

Co to znaczy dla nas dzisiaj

Wiele osób przechodzi przez okresy, w których czują się dokładnie jak Hagar na pustyni - niesłusznie potraktowani przez kogoś, kto miał nad nimi władzę, zmuszeni do ucieczki z sytuacji, która ich przerastała, bez jasnego planu na dalsze życie. Czasem to ucieczka dosłowna - z toksycznego domu, z miejsca pracy, które niszczyło poczucie wartości. Czasem to ucieczka wewnętrzna - w milczenie, w samotność, w poczucie, że nikt i tak by nie zrozumiał.

Imię, które nadała Bogu Hagar, nie jest teologicznym pojęciem wymyślonym przez kapłanów czy proroków. Jest krzykiem konkretnej osoby w konkretnym, trudnym momencie, która odkryła, że nawet na odludziu, nawet porzucona przez tych, którzy powinni się nią zaopiekować, nie jest naprawdę sama.

Warto czasem w modlitwie po prostu usiąść z tą myślą: widzisz mnie. Nie proszę jeszcze o rozwiązanie, nie proszę o wyjaśnienie, dlaczego to się dzieje. Proszę tylko, żebyś wiedział, co się dzieje. I w świetle historii Hagar można mieć pewność, że ta prośba już została wysłuchana, zanim została wypowiedziana - bo Bóg, który widział niewolnicę na pustyni cztery tysiące lat temu, nie przestał patrzeć na ludzi w podobnych sytuacjach dzisiaj.

To nie jest obietnica łatwego wyjścia z trudności. To obietnica czegoś bardziej podstawowego - że nie jesteśmy przezroczyści w oczach Tego, który stworzył każdego z osobna i zna imię każdego, nawet gdy świat wokół zdaje się o nim zapominać.

Udostępnij:

Komentarze (0)

Bądź pierwszą osobą, która skomentuje ten artykuł.

Dodaj komentarz

Komentarze są moderowane. Prosimy o kulturalną i budującą dyskusję.

Podobne artykuły