Radość jako owoc Ducha, nie nastrój, lecz dar
Chrześcijańska radość to nie przymus uśmiechania się ani dobry humor z natury. Święty Paweł pisał o niej z więzienia. Czym jest radość,…
Wielu wierzących uważa, że chrześcijanin powinien myśleć o sobie jak najmniej, a każda troska o siebie to egoizm. Tymczasem Jezus mówi: kochaj bliźniego jak siebie samego. Czym jest zdrowa miłość siebie i czym różni się od egoizmu?
Kiedy zapytano Jezusa o największe przykazanie, odpowiedział, cytując Stary Testament: miłość Boga i miłość bliźniego. Drugie przykazanie brzmi:
„Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego.” (Mk 12,31)
Zwykle skupiamy się na pierwszej części tego zdania — na bliźnim. Ale jest w nim też ważne założenie: że człowiek kocha samego siebie. Jezus nie mówi „zamiast siebie” ani „bardziej niż siebie”. Mówi „jak siebie”. Miłość siebie jest w tym zdaniu miarą miłości do innych.
To rodzi pytanie: czy chrześcijaninowi wolno kochać siebie? I co to właściwie znaczy?
W wielu środowiskach religijnych przez lata utrwaliło się przekonanie, że chrześcijanin powinien o sobie myśleć jak najmniej. Że każda troska o siebie to egoizm, a odpoczynek to lenistwo. Że dobry katolik zawsze stawia innych na pierwszym miejscu, nigdy nie mówi „nie” i nie ma prawa do własnych potrzeb.
Skutki takiego myślenia bywają poważne. Matki, które latami nie pozwalają sobie na chwilę dla siebie, aż w końcu się wypalają. Ludzie, którzy nie umieją postawić granic w toksycznych relacjach, bo „chrześcijanin powinien wszystko znosić”. Osoby z bardzo niskim poczuciem własnej wartości, które uważają, że pogarda dla siebie jest pokorą.
Tymczasem to nie jest chrześcijańska nauka. Jest jej zniekształceniem.
Psalm 139 jest jedną z najpiękniejszych modlitw o tym, jak Bóg patrzy na człowieka:
„Dziękuję Ci, że mnie stworzyłeś tak cudownie, godne podziwu są Twoje dzieła.” (Ps 139,14)
Psalmista nie mówi tego z pychy. Mówi z wdzięczności. Uznanie, że jestem dobrym dziełem Boga, nie jest egoizmem, tylko prawdą. Pogardzanie sobą jest w gruncie rzeczy pogardzaniem dziełem Stwórcy.
Każdy człowiek ma wartość nie dlatego, że coś osiągnął, ale dlatego, że jest stworzony na obraz Boga i kochany przez Niego. Zdrowa miłość siebie zaczyna się od przyjęcia tej prawdy.
Trzeba jednak odróżnić zdrową miłość siebie od egoizmu, bo to dwie zupełnie różne rzeczy.
Egoizm stawia siebie w centrum świata. Wykorzystuje innych do własnych celów. Myśli tylko o tym, co sam może zyskać. Paradoksalnie egoizm często wyrasta nie z nadmiaru, ale z braku prawdziwej miłości siebie — z pustki, którą człowiek próbuje zapełnić cudzym kosztem.
Zdrowa miłość siebie oznacza troskę o własne dobro w szerokim sensie: o zdrowie, odpoczynek, rozwój, relacje, życie duchowe. Oznacza uznanie swoich potrzeb i ograniczeń. Taka miłość nie zamyka człowieka w sobie, ale daje mu siłę, by kochać innych.
Święty Tomasz z Akwinu, jeden z największych teologów Kościoła, pisał, że człowiek powinien kochać samego siebie, a ta właściwa miłość siebie jest wzorem miłości bliźniego.
Jest stara zasada: nie można dać z pustego. Kto jest całkowicie wyczerpany, nie ma siły, żeby kochać innych. Kto nie odpoczywa, w końcu staje się drażliwy i zgorzkniały. Kto ciągle sobą gardzi, ma trudność, żeby uwierzyć, że ktoś inny — także Bóg — może go kochać.
Nawet Jezus odchodził od tłumów, żeby odpocząć i się modlić. Gdy apostołowie wrócili z misji zmęczeni, powiedział: „Pójdźcie wy sami osobno na miejsce pustynne i wypocznijcie nieco!” (Mk 6,31). Jezus nie mówi: „Pracujcie dalej, odpoczynek to egoizm”. Troszczy się o to, żeby uczniowie odzyskali siły.
Dbanie o ciało. Sen, ruch, rozsądne jedzenie, wizyty u lekarza. Święty Paweł nazywa ciało „świątynią Ducha Świętego” (1 Kor 6,19). Troska o nie jest formą szacunku dla daru Bożego.
Odpoczynek bez poczucia winy. Niedziela, urlop, chwila na hobby. Odpoczynek nie jest nagrodą za wydajność, ale potrzebą człowieka.
Stawianie granic. Zdrowa miłość siebie pozwala powiedzieć „nie” wtedy, gdy ktoś nas wykorzystuje albo krzywdzi. Przebaczenie i miłość nieprzyjaciół nie oznaczają zgody na przemoc.
Łagodność wobec własnych błędów. Uczciwe przyznanie się do winy, żal i chęć poprawy — tak. Wieczne oskarżanie się i karanie — nie. Bóg przebacza, a my powinniśmy uczyć się przyjmować to przebaczenie.
Rozwój. Uczenie się nowych rzeczy, rozwijanie talentów, które otrzymaliśmy. Przypowieść o talentach pokazuje, że Bóg chce, byśmy pomnażali to, co nam dał.
Często mylimy pokorę z poniżaniem samego siebie. Ale pokora to po prostu prawda o sobie — ani przesadnie dobra, ani przesadnie zła. Święta Teresa z Ávili pisała, że pokora to chodzenie w prawdzie.
Pokorny człowiek nie musi udowadniać swojej wartości ani jej negować. Zna swoje talenty i za nie dziękuje. Zna swoje słabości i nie udaje, że ich nie ma. Najważniejsze, że wie, iż jego wartość pochodzi od Boga.
Może najlepsza definicja zdrowej miłości siebie brzmi tak: patrzeć na siebie oczami Boga. On zna wszystkie nasze grzechy i słabości, a mimo to nas kocha. Nie idealizuje nas, ale też nie przekreśla. Patrzy z miłością, która chce naszego dobra.
Kto nauczy się tak patrzeć na siebie, łatwiej nauczy się tak patrzeć na innych. Bo przykazanie Jezusa jest jedno: kochać Boga, bliźniego i siebie — każdą z tych miłości właściwie, tak by jedna wzmacniała drugą.
Bądź pierwszą osobą, która skomentuje ten artykuł.
Chrześcijańska radość to nie przymus uśmiechania się ani dobry humor z natury. Święty Paweł pisał o niej z więzienia. Czym jest radość,…
Po co żyję? To pytanie wraca w kryzysach, po stracie, w środku życia i u jego schyłku. Biblia nie daje na nie sloganu, ale opowiada…
Wezwanie „nie bój się” pojawia się w Biblii wiele razy — do pasterzy, proroków, uczniów i Maryi. Biblia nie udaje jednak, że lęk nie…