Radość jako owoc Ducha, nie nastrój, lecz dar
Chrześcijańska radość to nie przymus uśmiechania się ani dobry humor z natury. Święty Paweł pisał o niej z więzienia. Czym jest radość,…
Miłosierdzie to coś więcej niż litość czy pobłażliwość. W Biblii oznacza miłość, która pochyla się nad słabym i nie przekreśla nikogo. Czym jest Boże miłosierdzie, czym różni się od sprawiedliwości i jak możemy je okazywać innym?
„Miłosierdzie” to słowo, które w codziennym języku trochę się zużyło. Kojarzy się z litością, czasem z pobłażliwością, z czymś, co robi silniejszy dla słabszego, patrząc na niego z góry. A jednak w Biblii miłosierdzie jest jednym z najpiękniejszych imion Boga.
W języku hebrajskim jedno ze słów oznaczających miłosierdzie, rachamim, pochodzi od słowa rechem, które oznacza łono matki. Miłosierdzie Boga jest więc jak miłość matki do dziecka, które nosiła w sobie — miłość głęboka, czuła, instynktowna, która nie może zapomnieć. Prorok Izajasz pisze:
„Czyż może niewiasta zapomnieć o swym niemowlęciu, ta, która kocha syna swego łona? A nawet gdyby ona zapomniała, Ja nie zapomnę o tobie.” (Iz 49,15)
Często wydaje się nam, że miłosierdzie i sprawiedliwość są przeciwieństwami. Sprawiedliwość daje każdemu to, na co zasłużył. Miłosierdzie daje więcej, niż ktoś zasłużył. Czy Bóg może być jednocześnie sprawiedliwy i miłosierny?
Jan Paweł II poświęcił temu encyklikę Dives in misericordia (1980), czyli „Bogaty w miłosierdzie”. Pisał w niej, że miłosierdzie nie przekreśla sprawiedliwości, ale ją przewyższa. Bóg nie udaje, że zło nie istnieje. Ale nie pozwala, żeby zło miało ostatnie słowo. Miłosierdzie jest miłością, która spotyka się ze złem i cierpieniem — i nie odwraca się od nich, lecz je przemienia.
Najpełniej widać to na krzyżu. Tam sprawiedliwość i miłosierdzie spotykają się: zło zostaje potraktowane poważnie, a jednocześnie grzesznik otrzymuje przebaczenie.
Najpiękniej o miłosierdziu mówią przypowieści Jezusa. W piętnastym rozdziale Ewangelii według świętego Łukasza są trzy, które nazywa się czasem „Ewangelią miłosierdzia”: o zagubionej owcy, o zgubionej drachmie i o synu marnotrawnym.
W każdej z nich jest ten sam schemat: coś zostało zgubione, ktoś tego szuka, a gdy znajduje — cieszy się i zaprasza innych do wspólnej radości. Pasterz zostawia dziewięćdziesiąt dziewięć owiec, żeby szukać jednej. Kobieta zapala lampę i zamiata cały dom, żeby znaleźć jedną monetę. Ojciec wybiega naprzeciw synowi, który roztrwonił majątek.
Boże miłosierdzie nie czeka biernie, aż grzesznik sam wróci. Wychodzi, szuka, biegnie. I cieszy się z każdego, kto wraca.
W XX wieku orędzie o Bożym Miłosierdziu na nowo rozbrzmiało w świecie dzięki skromnej polskiej zakonnicy, świętej Faustynie Kowalskiej. W swoim „Dzienniczku” zapisała słowa, które przekazywał jej Jezus, o Jego miłosierdziu dla wszystkich ludzi, zwłaszcza dla największych grzeszników.
Z jej doświadczeniem wiążą się obraz „Jezu, ufam Tobie”, Koronka do Bożego Miłosierdzia i Niedziela Miłosierdzia, którą Jan Paweł II ustanowił dla całego Kościoła w 2000 roku. Sanktuarium w Krakowie-Łagiewnikach stało się jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych na świecie.
Siostra Faustyna podkreślała, że największą przeszkodą dla Bożego miłosierdzia nie są nasze grzechy, ale nasz brak zaufania. Miłosierdzie Boga jest większe niż każdy grzech, ale trzeba się na nie otworzyć.
Jezus nie tylko mówił o Bożym miłosierdziu. Wzywał, żebyśmy sami je okazywali:
„Bądźcie miłosierni, jak Ojciec wasz jest miłosierny.” (Łk 6,36)
A w błogosławieństwach obiecał: „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią” (Mt 5,7). Miłosierdzie, które otrzymujemy od Boga, ma płynąć dalej — do innych.
Kościół od wieków wymienia konkretne uczynki miłosierdzia, które pomagają przełożyć to wezwanie na codzienne życie.
Uczynki miłosierdzia względem ciała:
Uczynki miłosierdzia względem duszy:
Ta lista jest bardzo praktyczna. Nie trzeba wymyślać wielkich projektów. Wystarczy rozejrzeć się wokół: kto jest głodny, samotny, chory, smutny, zagubiony? Może to sąsiad, może ktoś z rodziny, może kolega z pracy.
Czasem najtrudniej okazać miłosierdzie samemu sobie. Wielu ludzi jest dla siebie bardziej surowych niż Bóg. Latami rozpamiętują swoje błędy, nie potrafią przyjąć przebaczenia, karzą się wewnętrznie. Tymczasem jeśli Bóg okazuje nam miłosierdzie, to odrzucanie go jest w gruncie rzeczy brakiem zaufania.
Przyjęcie Bożego miłosierdzia wymaga pokory — zgody na to, że nie zasłużyliśmy, a mimo to jesteśmy kochani.
Dlaczego miłosierdzie zmienia wszystko? Bo bez niego bylibyśmy skazani na własne zasługi, a te nigdy nie wystarczą. Bo bez niego każdy błąd byłby ostateczny, a każda wina przekreślałaby człowieka na zawsze. Bo bez niego świat byłby miejscem bezwzględnej zemsty.
Miłosierdzie otwiera przyszłość. Mówi: twoja przeszłość nie musi cię definiować. Możesz zacząć od nowa. I ty możesz dać tę szansę innym.
Papież Franciszek mówił, że imię Boga to Miłosierdzie. Może warto dziś zadać sobie pytanie: czy ludzie, którzy mnie spotykają, mogą dzięki mnie choć trochę poznać to imię?
Bądź pierwszą osobą, która skomentuje ten artykuł.
Chrześcijańska radość to nie przymus uśmiechania się ani dobry humor z natury. Święty Paweł pisał o niej z więzienia. Czym jest radość,…
Po co żyję? To pytanie wraca w kryzysach, po stracie, w środku życia i u jego schyłku. Biblia nie daje na nie sloganu, ale opowiada…
Wezwanie „nie bój się” pojawia się w Biblii wiele razy — do pasterzy, proroków, uczniów i Maryi. Biblia nie udaje jednak, że lęk nie…