Robotnicy w winnicy. Dlaczego Boża sprawiedliwość boli
Ci, którzy pracowali od rana, dostali tyle samo co ci od piątej po południu. Przypowieść, która odsłania nasze ukryte rachunki z Bogiem.
Bóg, który nie drzemie ani nie zasypia - obraz czuwania jako formy miłości, która nie ma przerw ani godzin urzędowania.
Są takie noce, w których sen nie przychodzi. Leżysz z otwartymi oczami, myśli krążą wokół tego samego problemu, a cisza w domu wydaje się głośniejsza niż za dnia. W takich chwilach Psalm 121 mówi coś, co brzmi niemal zbyt prosto, żeby mogło być prawdziwe:
"Wznoszę oczy ku górom: skąd nadejść ma dla mnie pomoc? Pomoc moja od Pana, co stworzył niebo i ziemię" (Ps 121, 1-2).
Pielgrzymi idący do Jerozolimy śpiewali te słowa, patrząc na góry - miejsca, gdzie w ich czasach czczono obce bóstwa, gdzie czaiły się bandy rozbójników, gdzie droga była niebezpieczna i niepewna. Góry nie były źródłem spokoju. Były źródłem pytania: kto mnie tam ochroni? Odpowiedź psalmisty jest zaskakująco konkretna - nie filozoficzna, nie ogólnikowa, ale osobista. Pomoc przychodzi od Tego, który stworzył wszystko, a mimo to interesuje się tą jedną, małą drogą, którą akurat idziesz.
Centralne wersety psalmu brzmią:
"Nie pozwoli zachwiać się twej nodze ani się zdrzemnie Ten, który cię strzeże. Oto nie zdrzemnie się ani nie zaśnie Ten, który czuwa nad Izraelem" (Ps 121, 3-4).
To zdanie powtórzone jest podwójnie, jakby psalmista chciał mieć pewność, że słuchacz naprawdę to usłyszy. Nie zdrzemnie się. Nie zaśnie. W kulturze starożytnego Bliskiego Wschodu bogowie bywali przedstawiani jako istoty, które trzeba było budzić, przypominać im o sobie, zabiegać o ich uwagę ofiarami i rytuałami. Prorok Eliasz na górze Karmel kpi właśnie z takiego wyobrażenia, mówiąc kapłanom Baala, że może ich bóg śpi i trzeba go obudzić. Psalm 121 stawia Boga Izraela w zupełnie innym świetle - to nie jest bóstwo, które trzeba przebudzić swoją gorliwością. To Ktoś, kto już jest przytomny, zanim zdążysz Go zawołać.
Warto zatrzymać się nad tym, co to znaczy w praktyce. Czuwanie, które nigdy się nie przerywa, to nie jest abstrakcyjna cecha teologiczna - to konkretna forma miłości. Pomyśl o rodzicu małego dziecka, który w pierwszych miesiącach budzi się na każdy szmer, nasłuchuje oddechu, wstaje w środku nocy, żeby sprawdzić, czy wszystko w porządku. To wyczerpujące, ale nikt nie nazwałby tego przesadą - nazwałby to miłością, która nie ma godzin urzędowania. Psalm 121 mówi, że Bóg czuwa nad tobą w taki właśnie sposób, tylko bez zmęczenia, bez wyczerpania, bez potrzeby odpoczynku.
Jest coś pocieszającego w tym, że psalm nie mówi "czuwaj nad sobą, a Bóg doda ci sił". Mówi, że to Bóg czuwa, niezależnie od tego, czy ty akurat jesteś czujny, zebrany, zdyscyplinowany duchowo. Są dni, kiedy modlitwa nie wychodzi, kiedy zasypiasz z poczuciem winy, że znowu nie znalazłeś czasu, żeby się pomodlić porządnie. Psalm 121 nie jest o twojej czujności. Jest o Jego.
To ważne rozróżnienie, bo łatwo wpaść w przekonanie, że bezpieczeństwo duchowe zależy od naszej własnej czujności - od tego, jak bardzo jesteśmy pilni, zdyscyplinowani, skupieni. Tymczasem obraz z psalmu jest odwrotny: to nie twoja czujność chroni cię przed upadkiem, ale czujność Tego, który "nie pozwoli zachwiać się twej nodze". Możesz być zmęczony, rozproszony, słaby w wierze danego dnia - a On i tak nie śpi.
Dalsza część psalmu dodaje kolejny obraz:
"Pan - twym stróżem, Pan twoim cieniem przy twej prawicy. Za dnia nie porazi cię słońce ni księżyc wśród nocy" (Ps 121, 5-6).
Dla wędrowca na pustynnej drodze słońce w południe potrafiło być śmiertelnie niebezpieczne. Cień nie był luksusem, był koniecznością. Bóg jako cień to obraz kogoś, kto stawia się dokładnie tam, gdzie jest najbardziej potrzebny - między tobą a tym, co mogłoby cię zniszczyć. Nie z daleka, nie teoretycznie, ale dosłownie "przy twojej prawicy", czyli w zasięgu dotyku, blisko na tyle, żeby osłonić.
Wzmianka o księżycu jest ciekawa, bo w starożytnych wierzeniach to właśnie światło księżyca uważano czasem za przyczynę pewnych chorób czy szaleństwa - stąd zresztą słowo "lunatyk". Psalmista mówi: nawet to, co po ciemku wydaje się groźne i niewytłumaczalne, nie ma mocy nad tobą, bo jesteś pod opieką Kogoś, kto czuwa również wtedy, gdy ty śpisz spokojnie, nieświadomy niczego.
Ostatnie wersety rozszerzają obietnicę na cały zakres ludzkiego doświadczenia:
"Pan cię uchroni od zła wszelkiego, czuwa nad twoim życiem. Pan będzie czuwał nad twoim wyjściem i powrotem, teraz i po wszystkie czasy" (Ps 121, 7-8).
"Wyjście i powrót" to w języku hebrajskim wyrażenie oznaczające całość codziennej aktywności - wyjście z domu rano, powrót wieczorem, a w szerszym sensie całe pasmo decyzji, dróg, spotkań, które składają się na dzień i na życie. To nie jest obietnica, że nic złego cię nie spotka - psalmy pełne są świadectw cierpienia i trudności. To obietnica czegoś innego: że cokolwiek się wydarzy, nie wydarzy się bez wiedzy i obecności Tego, który czuwa.
Warto na koniec zauważyć, że czuwanie opisane w tym psalmie nie ma w sobie nic z nadzoru czy podejrzliwości. To nie jest Bóg, który patrzy, żeby cię przyłapać na błędzie. To czuwanie rodzica nad śpiącym dzieckiem, czuwanie kogoś, kto kocha na tyle mocno, że nie potrafi odwrócić wzroku. Kiedy następnym razem leżysz w nocy z otwartymi oczami, można spróbować tej prostej myśli: nie jesteś jedynym, kto nie śpi. On już czuwa, zanim zdążyłeś się zaniepokoić.
Bądź pierwszą osobą, która skomentuje ten artykuł.
Ci, którzy pracowali od rana, dostali tyle samo co ci od piątej po południu. Przypowieść, która odsłania nasze ukryte rachunki z Bogiem.
Marta, siostra Marii i Łazarza, uczy nas, że gorliwość i pragnienie bycia pożytecznym to dobra rzeczy. Ale czy wiemy, kiedy zatrzymać się i…
Odkryj głębokie znaczenie najpiękniejszego Psalmu. Rozważamy, jak słowa o Pasterzu prowadzącym nas przez dolinę cienia śmierci stają się…