Błogosławieństwa z Kazania na Górze, co znaczą dziś
Osiem zdań, które otwierają Kazanie na Górze, odwracają do góry nogami to, co świat uważa za szczęście. Kim są ubodzy w duchu, cisi i ci,…
Trzy słowa z Pierwszego Listu świętego Jana są chyba najczęściej cytowanym zdaniem Biblii. Co naprawdę znaczy, że Bóg jest miłością — i dlaczego to zdanie jest bardziej wymagające, niż się wydaje?
Gdyby trzeba było streścić całą Biblię w jednym zdaniu, wielu wybrałoby właśnie to:
„Kto nie miłuje, nie zna Boga, bo Bóg jest miłością.” (1 J 4,8)
Święty Jan nie pisze, że Bóg ma miłość, tak jak ma moc czy mądrość. Nie pisze też, że Bóg czasem kocha, kiedy jesteśmy grzeczni. Pisze, że Bóg jest miłością. To stwierdzenie o samej istocie Boga. Wszystko, co Bóg czyni — stwarza, prowadzi, upomina, przebacza — wypływa z tego, kim jest.
To zdanie jest tak często powtarzane, że łatwo przestać je słyszeć. Trafia na kartki okolicznościowe, na obrazki i do piosenek. A jednak kryje się w nim coś, co ma ogromne konsekwencje dla tego, jak myślimy o Bogu i o sobie.
Kilka wersów dalej Jan wyjaśnia, skąd wie, że Bóg jest miłością:
„W tym przejawia się miłość, że nie my umiłowaliśmy Boga, ale że On sam nas umiłował i posłał Syna swojego jako ofiarę przebłagalną za nasze grzechy.” (1 J 4,10)
To odwraca kolejność, do której przywykliśmy. W wielu religiach i w wielu naszych wyobrażeniach człowiek musi najpierw zasłużyć: być dobry, modlić się, przestrzegać przykazań, a wtedy może liczyć na Bożą przychylność. Jan mówi coś odwrotnego. Najpierw jest miłość Boga — darmowa, niezasłużona, wyprzedzająca. Nasza miłość jest dopiero odpowiedzią.
To ogromna ulga. Nie muszę zapracować na to, żeby Bóg mnie kochał. Nie muszę się bać, że jeden błąd przekreśli wszystko. Jego miłość nie jest nagrodą za dobre sprawowanie, lecz punktem wyjścia.
Słowo „miłość” w dzisiejszym języku kojarzy się głównie z uczuciem — z zakochaniem, czułością, przyjemnym wzruszeniem. Nowy Testament, pisany po grecku, używa tu słowa agape. Oznacza ono miłość, która jest przede wszystkim decyzją i działaniem: chcieć dobra drugiego człowieka, nawet gdy nic się z tego nie ma.
Dlatego Jan od razu łączy miłość z czynem. Nie wystarczy mówić, że się kocha:
„Dzieci, nie miłujmy słowem i językiem, ale czynem i prawdą!” (1 J 3,18)
Miłość Boga nie jest sentymentalna. Jej najpełniejszym obrazem nie jest serduszko, ale krzyż — miejsce, gdzie miłość zapłaciła najwyższą cenę. To miłość, która nie ucieka, gdy robi się trudno.
Częste nieporozumienie brzmi: skoro Bóg jest miłością, to nie obchodzi Go, jak żyję, bo i tak wszystko przebaczy. Tymczasem prawdziwa miłość nigdy nie jest obojętna. Rodzic, który kocha dziecko, nie pozwala mu bawić się zapałkami tylko dlatego, że nie chce go zasmucić. Właśnie dlatego, że kocha, mówi czasem „nie”.
Boża miłość jest jednocześnie bezwarunkowa i wymagająca. Bezwarunkowa, bo nie zależy od tego, czy na nią zasługujemy. Wymagająca, bo chce dla nas tego, co najlepsze, i nie zgadza się, żebyśmy niszczyli siebie i innych. Przebaczenie jest zawsze dostępne, ale nie jest przyzwoleniem na zło — jest zaproszeniem, żeby zacząć od nowa.
Teologowie od wieków zauważają, że zdanie „Bóg jest miłością” ma szczególny sens w świetle wiary w Trójcę Świętą. Miłość potrzebuje kogoś, kogo się kocha. Gdyby Bóg był samotną jednostką, przed stworzeniem świata nie miałby kogo kochać — Jego miłość zależałaby od istnienia stworzeń.
Chrześcijaństwo mówi, że Bóg w sobie samym jest wspólnotą: Ojciec kocha Syna, Syn kocha Ojca, a ta miłość jest Osobą — Duchem Świętym. Miłość nie jest więc czymś, co Bóg zaczął robić, kiedy stworzył ludzi. Jest Jego wiecznym sposobem istnienia. My zostaliśmy stworzeni, żeby zostać zaproszeni do tej wspólnoty.
Mogę przestać udowadniać swoją wartość. Wiele naszego zmęczenia bierze się z ciągłego starania się, żeby być kimś w oczach innych. Jeśli moja wartość wynika z tego, że jestem kochany przez Boga, nie muszę jej nieustannie zdobywać.
Mogę patrzeć inaczej na innych ludzi. Skoro Bóg kocha każdego człowieka, to także tego, którego ja nie znoszę. Nie muszę go lubić, ale nie mogę go skreślić. Jan pisze ostro: „Jeśliby ktoś mówił: «Miłuję Boga», a brata swego nienawidził, jest kłamcą” (1 J 4,20).
Mogę się mniej bać. Ten sam rozdział zawiera zdanie: „W miłości nie ma lęku, lecz doskonała miłość usuwa lęk” (1 J 4,18). Strach przed Bogiem jako surowym sędzią, który czyha na nasze potknięcia, nie pochodzi z Ewangelii.
Mogę uczyć się kochać. Miłość nie jest talentem, który się ma albo nie. Jest umiejętnością, której uczymy się całe życie — często na błędach. Zaczyna się od małych rzeczy: cierpliwości w kolejce, słowa życzliwości, wysłuchania kogoś do końca.
Święty Augustyn napisał kiedyś zdanie, które bywa źle rozumiane: „Kochaj i rób, co chcesz”. Nie chodziło mu o to, że wszystko wolno. Chodziło o to, że kto naprawdę kocha, ten sam z siebie będzie szukał dobra drugiego. Prawdziwa miłość staje się kompasem.
Może dlatego to krótkie zdanie z Listu Jana tak bardzo przyciąga. Jest w nim cała Ewangelia: kim jest Bóg, kim jesteśmy my i jak powinniśmy żyć. Bóg jest miłością. Wszystko inne jest próbą odpowiedzi na to jedno zdanie.
Bądź pierwszą osobą, która skomentuje ten artykuł.
Osiem zdań, które otwierają Kazanie na Górze, odwracają do góry nogami to, co świat uważa za szczęście. Kim są ubodzy w duchu, cisi i ci,…
Przypowieść o synu marnotrawnym nazywana bywa Ewangelią w Ewangelii. Jej prawdziwym bohaterem nie jest jednak syn, lecz ojciec, który…
Dziesięć przykazań kojarzy się z listą zakazów. Tymczasem Dekalog zaczyna się od przypomnienia o wolności: „Jam jest Pan, twój Bóg, który…