Przejdź do treści

Psalm 139: Zanim powstałem, już mnie znałeś

Rozważanie o Psalmie 139 i tajemnicy bycia poznanym przez Boga jeszcze przed narodzeniem — oraz o tym, że ta wiedza nigdy nie zamieniła się w odrzucenie.

R
Rafał
5 min czytania
0
Zdjęcie: Psalm 139: Zanim powstałem, już mnie znałeś

Znany, zanim się urodziłem

Jest taki rodzaj poznania, którego większość z nas unika. Wolimy być poznawani stopniowo, na własnych warunkach — pokazujemy to, co dobre, chowamy to, czego się wstydzimy, i mamy nadzieję, że druga osoba pokocha nas, zanim odkryje resztę. Psalm 139 rozbija ten mechanizm od pierwszego wersetu. Nie ma tu etapów, nie ma negocjacji. Jest Bóg, który już wie wszystko, zanim zdążymy cokolwiek ukryć.

"Panie, przenikasz i znasz mnie, Ty wiesz, kiedy siadam i wstaję. Z daleka przenikasz moje zamysły" (Ps 139, 1-2).

To nie jest poezja o wszechwiedzy jako abstrakcyjnej cesze Boga. To opis relacji, w której nie ma miejsca na fasadę. Psalmista nie opisuje Boga, który obserwuje z dystansu — opisuje Boga, który jest już w środku, zanim zdążymy Go wpuścić.

Utkany w ukryciu

Najbardziej poruszający fragment psalmu dotyczy czasu sprzed narodzin — momentu, w którym nie mieliśmy jeszcze twarzy, imienia, historii. Nikt nas jeszcze nie znał, bo nie było nas jeszcze komu pokazać.

"Ty bowiem utworzyłeś moje nerki, Ty utkałeś mnie w łonie mojej matki. [...] Nie była zakryta przed Tobą moja istota, kiedy w ukryciu powstawałem, utkany w głębi ziemi" (Ps 139, 13.15).

Utkany w ukryciu — to zdanie warto zatrzymać na dłużej. Ukrycie kojarzy nam się zwykle z czymś, co trzeba wydobyć na światło, żeby zostało zauważone. Tymczasem psalmista mówi, że właśnie w tym ukryciu, zanim ktokolwiek mógł cokolwiek zobaczyć, Bóg już patrzył. Nie patrzył z zewnątrz, jak ktoś zaglądający przez szybę. Był częścią tego procesu — tkał.

To obraz, który zmienia sposób myślenia o własnym początku. Nie jesteśmy przypadkiem, który później ktoś postanowił zaakceptować. Jesteśmy kimś, kogo obecność była znana, zanim nastąpiła. Bóg nie dowiedział się o nas w dniu narodzin — znał nas wcześniej, niż my sami zaczęliśmy cokolwiek wiedzieć o sobie.

Dlaczego to poznanie nie budzi grozy

Można by pomyśleć, że bycie tak dokładnie znanym to powód do niepokoju. W końcu pełne poznanie oznacza też poznanie naszych najgorszych momentów, myśli, których się wstydzimy, decyzji, które wolelibyśmy cofnąć. Psalmista sam to zauważa, kiedy pisze:

"Zbyt cudowna jest dla mnie Twa wiedza, zbyt wzniosła — nie mogę jej pojąć" (Ps 139, 6).

To słowo "cudowna" jest kluczowe. W oryginalnym kontekście nie chodzi o coś niepokojącego, lecz o coś, co przerasta zrozumienie w sposób, który budzi zachwyt, a nie lęk. Gdyby psalm kończył się na stwierdzeniu, że Bóg wie wszystko, moglibyśmy czytać go jako opis nadzoru. Ale psalm nie mówi o nadzorze — mówi o bliskości, która nie cofa się przed niczym, co w nas znajdzie.

To jest różnica między byciem obserwowanym a byciem znanym. Obserwacja zakłada dystans i ocenę. Poznanie, o którym mówi psalmista, zakłada obecność, która już zdążyła zobaczyć wszystko i mimo to nie odeszła. Nie ma tu etapu "najpierw sprawdzę, czy warto". Jest tylko fakt: Bóg był obecny od początku i pozostał.

Kiedy czujemy się za bardzo poznani

Wielu z nas nosi w sobie przekonanie, że gdyby inni ludzie naprawdę wiedzieli, co dzieje się w naszych głowach — jakie mamy myśli, jakie żale, jakie słabości wracają mimo lat starań — przestaliby nas lubić. To przekonanie, choć rzadko wypowiadane na głos, kieruje wieloma naszymi decyzjami: czego nie mówimy, czego się wstydzimy, przed kim się zamykamy.

Psalm 139 nie obiecuje, że ludzie nigdy nas nie zawiodą w tym względzie — czasem zawodzą, czasem ucieka od nas bliskość, gdy pokazujemy prawdziwą twarz. Ale psalm mówi o czymś innym: o poznaniu, które nie jest uzależnione od tego, jak bardzo jesteśmy w danym momencie godni miłości. Bóg nie czeka, aż staniemy się lepszą wersją siebie, żeby zacząć nas znać i kochać. Już nas zna — od czasu, gdy nie mieliśmy jeszcze nic do pokazania.

To zupełnie inny rodzaj bezpieczeństwa niż to, które daje aprobata innych ludzi. Aprobata ludzka jest warunkowa, nawet jeśli nie chcemy się do tego przyznać — zależy od tego, co pokazujemy, jak się zachowujemy, czy spełniamy oczekiwania. Poznanie, o którym mówi psalmista, nie ma takich warunków, bo zaczęło się, zanim mogliśmy cokolwiek "wypracować".

Co to zmienia w codzienności

To nie jest myśl, która rozwiązuje wszystkie trudności. Nie usuwa wstydu w jednej chwili, nie sprawia, że przestajemy się bać bycia poznanymi przez innych ludzi. Ale daje coś innego — punkt odniesienia, do którego można wracać w chwilach, gdy czujemy się szczególnie nieatrakcyjni duchowo, kiedy wydaje się nam, że nasza wiara jest zbyt słaba, nasze grzechy zbyt powtarzalne, nasze wątpliwości zbyt uporczywe, żeby ktokolwiek chciał być blisko.

W takich chwilach psalm 139 nie proponuje usprawiedliwienia ani bagatelizowania trudności. Proponuje coś bardziej fundamentalnego: przypomnienie, że relacja z Bogiem nie zaczęła się od naszej doskonałości i nie kończy się na naszych upadkach. Zaczęła się, zanim mieliśmy szansę cokolwiek zepsuć, i trwa mimo tego, co psujemy po drodze.

Psalmista kończy swoje rozważanie prośbą, która brzmi niemal paradoksalnie po tylu wersetach o pełnym poznaniu:

"Zbadaj mnie, Boże, i poznaj me serce, doświadcz i poznaj moje troski, i zobacz, czy jestem na drodze nieprawej, a skieruj mnie na drogę odwieczną" (Ps 139, 23-24).

To prośba kogoś, kto już wie, że zostanie poznany do końca, i zamiast się tego bać — zaprasza do tego jeszcze głębiej. To chyba najdojrzalszy owoc tego psalmu: moment, w którym bycie w pełni znanym przestaje być zagrożeniem, a staje się miejscem, w którym w ogóle można zacząć być sobą.

Udostępnij:

Komentarze (0)

Bądź pierwszą osobą, która skomentuje ten artykuł.

Dodaj komentarz

Komentarze są moderowane. Prosimy o kulturalną i budującą dyskusję.

Podobne artykuły