Robotnicy w winnicy. Dlaczego Boża sprawiedliwość boli
Ci, którzy pracowali od rana, dostali tyle samo co ci od piątej po południu. Przypowieść, która odsłania nasze ukryte rachunki z Bogiem.
Trzeci sługa z przypowieści o talentach nie był zły ani leniwy – był sparaliżowany lękiem. To rozważanie o pułapce, w którą łatwo wpaść także dzisiaj.
Kiedy czytamy przypowieść o talentach z Ewangelii Mateusza, łatwo podzielić bohaterów na dobrych i złych. Dwóch pierwszych sług pomnożyło powierzone im pieniądze i usłyszało pochwałę. Trzeci zakopał swój talent w ziemi i został surowo osądzony. Intuicyjnie chcemy go potępić razem z gospodarzem z przypowieści. Ale warto zatrzymać się przy nim dłużej, bo jego historia jest bardziej znajoma, niż się wydaje.
Ten sługa nie ukradł pieniędzy. Nie roztrwonił ich na przyjemności. Nie zdradził pana. Zrobił coś, co w jego mniemaniu było rozsądne i ostrożne – zabezpieczył to, co dostał. Problem w tym, że zabezpieczenie i zakopanie to nie to samo co troska.
Warto przyjrzeć się słowom, którymi tłumaczy się przed panem:
"Panie, wiedziałem, że jesteś człowiekiem twardym: żniesz tam, gdzie nie posiałeś, i zbierasz tam, gdzie nie rozsypałeś. Bałem się więc i poszedłem ukryć twój talent w ziemi" (Mt 25,24-25).
To nie jest wyznanie złej woli. To wyznanie strachu. Sługa opisuje swojego pana jako kogoś surowego, wymagającego, gotowego skazać za najmniejszy błąd. I w tym obrazie – prawdziwym czy wyimaginowanym – znajduje uzasadnienie dla swojej bierności. Skoro i tak nie mogę wygrać, lepiej nic nie ryzykować.
To rozumowanie brzmi znajomo, prawda? Wielu z nas nosi w sobie podobny obraz Boga albo podobny obraz siebie samych. Obraz, który każe nam wierzyć, że bezpieczniej jest nie próbować, niż spróbować i ponieść porażkę.
To, co czyni ten fragment przypowieści szczególnie ważnym, to fakt, że strach trzeciego sługi nie wyglądał na zewnątrz jak grzech. Wyglądał jak ostrożność. Jak zdrowy rozsądek. "Nie będę ryzykował cudzej własności" – brzmi niemal odpowiedzialnie. A jednak Jezus nazywa go sługą złym i leniwym, a jego czyn – bezużytecznym.
Dlaczego taka surowość wobec kogoś, kto przecież niczego nie zniszczył? Bo zakopanie talentu to w gruncie rzeczy odmowa życia tym, co zostało powierzone. To decyzja, by istnieć w trybie przetrwania zamiast w trybie wzrostu. Talent zakopany w ziemi nie przynosi żadnej szkody – ale też nie przynosi żadnego owocu. Pozostaje martwy, dokładnie tak jak strach, który go tam umieścił.
Warto zauważyć, że talent w tej przypowieści to nie tylko zdolności czy umiejętności, choć tak często się ją interpretuje. To wszystko, co zostało nam dane: czas, relacje, wiara, możliwość miłowania, szansa na podjęcie decyzji. Strach przed porażką potrafi zakopać to wszystko z taką samą łatwością, z jaką zakopał monety sługa z przypowieści.
Paraliżujący strach przed porażką różni się od zdrowej ostrożności tym, że nie prowadzi do działania, tylko do unieruchomienia. Zdrowa ostrożność pyta: jak to zrobić dobrze? Strach paraliżujący pyta: jak tego uniknąć?
Ta różnica jest subtelna, ale decydująca. Można całe życie unikać błędów, nie popełniając ich – i jednocześnie nie zrobić nic z tego, co się otrzymało. Nie odezwać się, bo ktoś może się obrazić. Nie spróbować nowej drogi, bo może się nie udać. Nie zaufać Bogu w jakiejś sprawie, bo a nuż się zawiedzie. Nie podjąć trudnej rozmowy, nie zacząć modlitwy na nowo po latach przerwy, nie wrócić do czegoś, co się porzuciło z obawy przed oceną.
Takie decyzje rzadko są dramatyczne. Nikt nie ogłasza, że właśnie zakopuje swój talent. To dzieje się po cichu, dzień po dniu, w małych wyborach, by niczego nie ryzykować. A po latach człowiek odkrywa, że ma w rękach dokładnie to samo, co dostał na początku – nic więcej, bo niczym się nie podzielił, niczego nie spróbował, nic nie zaryzykował dla kogoś innego.
Warto zapytać samego siebie, jaki obraz nosimy w sobie, kiedy boimy się działać. Czy wyobrażamy sobie Boga jako kogoś, kto czeka na nasz błąd, by go wytknąć? Kto rozlicza z każdej straconej szansy z chłodną precyzją księgowego? Jeśli tak, to nic dziwnego, że wolimy nie ruszać się z miejsca.
Tymczasem dwaj pierwsi słudzy z przypowieści działali odważnie – i to właśnie ich odwagę gospodarz nazywa wiernością. Nie chodzi o to, że osiągnęli stuprocentowy sukces bez ryzyka. Inwestowanie zawsze niesie możliwość straty. Oni jednak zaufali, że pan, który im zaufał, nie będzie ich karał za próbę. Zaufanie okazało się kluczem, nie wynik finansowy.
Może więc sedno tej przypowieści nie leży w pytaniu "ile osiągnąłeś", tylko w pytaniu "czy zaufałeś na tyle, by w ogóle zacząć". Bóg, który powierza nam talenty, nie jest tyranem czyhającym na potknięcie. Jest kimś, kto chce zobaczyć, co zrobimy z zaufaniem, jakim nas obdarzył – nawet jeśli po drodze się potkniemy.
Jeśli rozpoznajemy w sobie tego trzeciego sługę – a prawdopodobnie każdy z nas w jakimś obszarze życia nim jest – dobra wiadomość jest taka, że ziemia, w której coś zakopaliśmy, wciąż jest w zasięgu ręki. Nic nie zostało bezpowrotnie stracone, dopóki trwa nasze życie.
Warto zacząć od małego pytania: co dokładnie zakopałem ze strachu? Może to konkretna relacja, którą porzuciłem, bo bałem się odrzucenia. Może marzenie, z którego zrezygnowałem, bo ktoś kiedyś je wyśmiał. Może modlitwa, którą zarzuciłem, bo wydawało mi się, że i tak nic z niej nie wyniknie. Może zdolność, z której nie korzystam, bo boję się, że okaże się niewystarczająca.
Odkopanie czegokolwiek zawsze wymaga więcej odwagi niż pozostawienie tego w ziemi. Ale przypowieść o talentach przypomina, że bezpieczeństwo kupione kosztem bezruchu nie jest żadnym bezpieczeństwem – jest tylko odroczeniem pustki. Lepiej spróbować i czasem przegrać, niż nigdy nie dowiedzieć się, co mogło wyrosnąć z tego, co zostało nam dane.
Bądź pierwszą osobą, która skomentuje ten artykuł.
Ci, którzy pracowali od rana, dostali tyle samo co ci od piątej po południu. Przypowieść, która odsłania nasze ukryte rachunki z Bogiem.
Bóg, który nie drzemie ani nie zasypia - obraz czuwania jako formy miłości, która nie ma przerw ani godzin urzędowania.
Marta, siostra Marii i Łazarza, uczy nas, że gorliwość i pragnienie bycia pożytecznym to dobra rzeczy. Ale czy wiemy, kiedy zatrzymać się i…