Bóg jest miłością, co naprawdę oznacza 1 J 4,8
Trzy słowa z Pierwszego Listu świętego Jana są chyba najczęściej cytowanym zdaniem Biblii. Co naprawdę znaczy, że Bóg jest miłością — i…
Święty Paweł napisał, że jeśli Chrystus nie zmartwychwstał, cała wiara jest daremna. Co wiemy o wydarzeniach poranka wielkanocnego, jakie argumenty podają historycy i dlaczego zmartwychwstanie zmienia wszystko?
Chrześcijaństwo opiera się na wielu prawdach, ale jedna z nich jest absolutnie kluczowa. Święty Paweł ujął to bez owijania w bawełnę:
„A jeżeli Chrystus nie zmartwychwstał, daremne jest nasze nauczanie, próżna jest także wasza wiara.” (1 Kor 15,14)
To niezwykłe zdanie. Paweł nie mówi, że chrześcijaństwo byłoby nadal piękną filozofią albo pożytecznym zbiorem zasad moralnych, nawet gdyby Jezus nie zmartwychwstał. Mówi, że bez zmartwychwstania wszystko traci sens. Wiara chrześcijańska stoi lub upada razem z tym jednym wydarzeniem.
Dlatego warto zapytać: co właściwie wiemy o zmartwychwstaniu? Czy jest to tylko kwestia wiary, czy także historii?
Najstarszy zapis o zmartwychwstaniu nie pochodzi z Ewangelii, ale z listu Pawła do Koryntian, napisanego około dwudziestu kilku lat po śmierci Jezusa. Paweł przytacza w nim formułę, którą — jak sam mówi — „przejął”, czyli otrzymał od wcześniejszych chrześcijan:
„Chrystus umarł — zgodnie z Pismem — za nasze grzechy, został pogrzebany, zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem: ukazał się Kefasowi, a potem Dwunastu, później zjawił się więcej niż pięciuset braciom równocześnie; większość z nich żyje dotąd, niektórzy zaś pomarli. Potem ukazał się Jakubowi, później wszystkim apostołom. W końcu, już po wszystkich, ukazał się także i mnie.” (1 Kor 15,3-8)
Wielu badaczy, także niewierzących, uważa, że ta formuła pochodzi z bardzo wczesnego okresu, zaledwie kilka lat po wydarzeniach. Paweł dodaje znaczący szczegół: większość z ponad pięciuset świadków „żyje dotąd”. To tak, jakby mówił czytelnikom: jeśli mi nie wierzycie, możecie ich zapytać.
Wśród historyków zajmujących się początkami chrześcijaństwa — zarówno wierzących, jak i niewierzących — istnieje szeroka zgoda co do kilku faktów, nawet jeśli różnie je interpretują:
Jezus umarł przez ukrzyżowanie. Poświadczają to nie tylko Ewangelie, ale także źródła niechrześcijańskie, na przykład rzymski historyk Tacyt.
Uczniowie byli przekonani, że widzieli Go żywego. Niezależnie od tego, jak to wyjaśnić, historycznie pewne jest to, że uczniowie szczerze wierzyli, że spotkali zmartwychwstałego Jezusa.
Uczniowie radykalnie się zmienili. Ci sami ludzie, którzy uciekli w czasie aresztowania, a Piotr trzy razy zaparł się Jezusa, wkrótce potem publicznie głosili zmartwychwstanie w Jerozolimie — w mieście, w którym Jezus został stracony. Wielu z nich według tradycji zginęło za tę wiarę.
Wiara w zmartwychwstanie pojawiła się bardzo szybko. Nie była legendą, która narosła po stuleciach. Była głoszona od samego początku.
Ewangelie zgodnie mówią, że pierwszymi świadkami pustego grobu były kobiety, w tym Maria Magdalena. Ten szczegół ma duże znaczenie historyczne. W ówczesnej kulturze świadectwo kobiet miało małą wagę w sądzie. Gdyby ktoś wymyślał historię zmartwychwstania, żeby przekonać innych, raczej nie uczyniłby kobiet głównymi świadkami. Taki szczegół przemawia za tym, że autorzy Ewangelii przekazywali to, co się wydarzyło, nawet jeśli było to dla nich niewygodne.
Od wieków proponowano różne naturalne wyjaśnienia tego, co się stało. Że uczniowie ukradli ciało. Że Jezus nie umarł, tylko stracił przytomność. Że uczniowie mieli halucynacje. Że poszli do niewłaściwego grobu.
Każde z tych wyjaśnień napotyka poważne trudności. Ludzie, którzy ukradli ciało, raczej nie oddaliby życia za kłamstwo, które sami wymyślili. Człowiek ledwo żywy po rzymskim ubiczowaniu i ukrzyżowaniu nie przekonałby nikogo, że pokonał śmierć. Halucynacje są doświadczeniem indywidualnym, a tu mowa o spotkaniach z grupami ludzi, w tym z ponad pięciuset osobami naraz. Gdyby uczniowie poszli do złego grobu, władze mogły łatwo wskazać właściwy.
Oczywiście historia nie może „udowodnić” cudu w sensie laboratoryjnym. Zmartwychwstanie pozostaje ostatecznie przedmiotem wiary. Ale wiara ta nie jest ślepa. Opiera się na świadectwie ludzi, którzy byli tak przekonani o tym, co widzieli, że zmienili przez to całe swoje życie.
Ważne jest, żeby zrozumieć, czym zmartwychwstanie Jezusa było. To nie było wskrzeszenie w rodzaju tego, co spotkało Łazarza, który wrócił do zwykłego życia i później znów umarł. Zmartwychwstały Jezus żyje nowym życiem, nad którym śmierć nie ma już władzy.
Ewangelie opisują Go w sposób tajemniczy: ma prawdziwe ciało, które można dotknąć, które je rybę z uczniami, a jednocześnie przechodzi przez zamknięte drzwi, a uczniowie nie zawsze od razu Go rozpoznają. Maria Magdalena bierze Go za ogrodnika, a uczniowie w drodze do Emaus rozpoznają Go dopiero przy łamaniu chleba.
Śmierć nie ma ostatniego słowa. Jeśli Jezus zmartwychwstał, to śmierć nie jest końcem. Jest przejściem. To zmienia sposób, w jaki przeżywamy żałobę, chorobę i własną śmiertelność.
Zło nie wygrywa. Krzyż wyglądał na całkowitą klęskę — niewinny człowiek stracony przez władzę i tłum. Zmartwychwstanie pokazuje, że Bóg potrafi wyprowadzić dobro nawet z największego zła.
Jezus jest tym, za kogo się podawał. Zmartwychwstanie potwierdza Jego słowa i Jego tożsamość. Nie był tylko dobrym nauczycielem ani prorokiem.
On żyje teraz. Chrześcijanie nie czczą pamięci zmarłego założyciela. Wierzą, że Jezus żyje i można Go spotkać — w modlitwie, w Eucharystii, w drugim człowieku.
Wielkanoc nie jest tylko świętem wiosny ani pięknym symbolem. Jest świętowaniem wydarzenia, które według chrześcijan naprawdę się wydarzyło, w konkretnym miejscu i czasie, w Jerozolimie, za panowania Poncjusza Piłata.
Jeśli to prawda, to zmienia wszystko. Każdy grób, przy którym stoimy, staje się miejscem nadziei. Każde cierpienie ma perspektywę. Każde nasze „koniec” może być początkiem czegoś nowego. Pierwsi chrześcijanie witali się słowami, które do dziś słychać w Kościołach wschodnich: „Chrystus zmartwychwstał!” — „Prawdziwie zmartwychwstał!”.
Bądź pierwszą osobą, która skomentuje ten artykuł.
Trzy słowa z Pierwszego Listu świętego Jana są chyba najczęściej cytowanym zdaniem Biblii. Co naprawdę znaczy, że Bóg jest miłością — i…
Osiem zdań, które otwierają Kazanie na Górze, odwracają do góry nogami to, co świat uważa za szczęście. Kim są ubodzy w duchu, cisi i ci,…
Przypowieść o synu marnotrawnym nazywana bywa Ewangelią w Ewangelii. Jej prawdziwym bohaterem nie jest jednak syn, lecz ojciec, który…